Соңғы жылдары қалалардағы дәмхана мен мейрамханаларда жиі кездесетін бір жағдай бар. Келуші есіктен кірген бойда әкімші: «Кешіріңіз, барлық үстелдер броньдалған» деп жауап береді. Алайда айналаға қарасаңыз, бос тұрған үстелдер аз емес.
Бұл құбылыс көпшіліктің көкейінде бір сұрақ тудырады:
«Бронь» – шын қажеттілік пе, әлде келушіні таңдаудың жаңа тәсілі ме?
Қоғамдық қызметтің мәні
Қоғамдық тамақтану орындары – халыққа ашық қызмет көрсететін мекемелер. Яғни мұндай орындардың басты қағидасы – барлық келушіге тең қызмет көрсету.
Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі бойынша қоғамдық қызмет көрсететін кәсіпкерлер жария шарт негізінде жұмыс істейді. Бұл нормаға сәйкес, кәсіпкерде мүмкіндік бола тұра тұтынушыға қызмет көрсетуден негізсіз бас тартуға болмайды.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» заңы әрбір азаматтың қызметті еркін таңдауға және әділ қызмет алуға құқығын бекітеді.
Бронь – заңды ма?
Әрине, үстелді алдын ала броньдау – әлемнің барлық елдерінде бар қалыпты тәжірибе. Үлкен қалада, әсіресе кешкі уақытта, адамдар алдын ала орын алып қоюды қалайды.
Егер:
• барлық үстел шынымен броньдалған болса;
• мекеме жабылуға жақын болса;
• немесе арнайы іс-шара өтіп жатса
онда қызмет көрсетуден бас тарту заңды.
Бірақ мәселе басқа жерде.
«Бос үстелдер» феномені
Көп жағдайда келушілер бос тұрған үстелдерді көріп тұрып, «орын жоқ» деген жауап алады. Кейде қызметкерлер:
«Бұл үстел броньда тұр» дейді.
Алайда сол үстелдің бірнеше сағат бойы бос тұрғанын көргендер де бар.
Осындай жағдайда қоғамда күдік туындайды:
кейбір мекемелер келушілерді сыртқы келбетіне, киіміне немесе әлеуметтік мәртебесіне қарап таңдауы мүмкін бе?
Егер шынында солай болса, онда бұл – жай ғана сервис мәселесі емес, қоғамдық мәдениет пен тең құқық қағидатына қатысты мәселе.
Әлемдік тәжірибе не дейді?
Көптеген елдерде қоғамдық орындарда қызмет көрсетуден негізсіз бас тарту дискриминация элементі ретінде қарастырылады. Әсіресе егер клиентке орын бар бола тұра қызмет көрсетілмесе.
Сондықтан дамыған елдердің көпшілігінде мейрамханалар нақты бронь жүйесін жүргізеді:
• бронь уақыты белгіленеді;
• клиент келмесе, үстел қайтадан ашық болады;
• ал бос үстелдер ешқашан жасанды түрде «жабық» болып тұрмайды.
Мәдениет пен заң қатар жүруі керек
Кәсіпкерлік – еркіндік. Бірақ қоғамдық қызмет көрсету – жауапкершілік.
Кафе мен мейрамхана тек бизнес емес, ол – қоғамдық кеңістік. Мұнда адамдар кездеседі, сөйлеседі, демалады. Сондықтан мұндай орындарда әділдік пен ашықтық сақталуы тиіс.
«Бронь» жүйесі – клиенттерге ыңғайлы құрал болуы керек.
Ал егер ол адамдарды іріктеудің тәсіліне айналса, онда қоғам бұл мәселені ашық талқылауы тиіс.
Өйткені құқықтық мемлекетте ең қарапайым қағида бар:
қоғамдық қызмет – баршаға бірдей.
Об авторе
